تختهای چوبی با حروف الفبا، اعداد، کلمههای «بله» و «نه» و یک نشانگر کوچک که زیر انگشتها روی تخته حرکت میکند؛ این تصویر را بیشتر ما از فیلمها میشناسیم. تخته ویجیبورد سالهاست که نامش با احضار روح و ارتباط با دنیای ماورایی گره خورده و کنجکاوی بسیاری را برانگیخته است.
اما ویجیبورد از کجا آمده؟ چه تفاوتی با روشهای سنتی احضار در فرهنگ ما دارد؟ و چرا اهل این علم همیشه هشدار دادهاند که با دنیای ارواح نباید بازی کرد؟ در این مقاله به پرسشهایی پاسخ میدهیم که بیشتر از همه دربارهی ویجیبورد و احضار روح پرسیده میشود.
ویجیبورد دقیقاً چیست؟
ویجیبورد (Ouija Board) که به آن «تختهی احضار روح» یا «تختهی سخنگو» هم میگویند، صفحهای است که حروف الفبا، اعداد صفر تا نه، کلمههای «بله»، «نه» و «خداحافظ» روی آن نقش بسته است. همراه آن یک نشانگر کوچک قلبیشکل به نام «پلانشت» وجود دارد. شرکتکنندگان انگشتان خود را آرام روی پلانشت میگذارند، پرسشی مطرح میکنند و نشانگر روی حروف حرکت میکند تا پاسخ را هجی کند.
ویجیبورد از کجا آمده است؟
ریشهی ویجیبورد به جنبش «روحگرایی» در آمریکای قرن نوزدهم برمیگردد؛ دورهای که جلسههای احضار روح در خانههای اروپایی و آمریکایی رواج زیادی داشت. در سال ۱۸۹۰ میلادی، گروهی از تاجران آمریکایی این تخته را به شکل امروزی ثبت کردند و به بازار فرستادند. چند دهه بعد، این تخته به یکی از شناختهشدهترین نمادهای ارتباط با ارواح در فرهنگ غرب تبدیل شد و فیلمها و داستانهای زیادی دربارهی آن ساخته شد.
نام «Ouija» را برخی ترکیبی از «Oui» فرانسوی و «Ja» آلمانی، هر دو به معنای «بله»، میدانند؛ هرچند روایتهای دیگری هم دربارهی آن وجود دارد.
چرا ویجیبورد اینقدر مشهور شد؟
شهرت امروز ویجیبورد بیش از هر چیز مدیون سینما و رسانه است. فیلمهای ترسناک بسیاری، از دههی ۱۹۷۰ تا امروز، داستان خود را با بازی گروهی از جوانها با این تخته آغاز کردهاند؛ بازیای که با کنجکاوی شروع میشود و به اتفاقهای ناخوشایند میرسد. همین تصویر باعث شد ویجیبورد در ذهن مردم، هم جذاب و هم ترسناک باشد. در فضای مجازی فارسی هم ویدیوها و روایتهای زیادی دربارهی تجربهی بازی با ویجیبورد دستبهدست میشود و کنجکاوی نسل جوان را بیشتر کرده است.
آیا در فرهنگ ایرانی هم احضار روح سابقه دارد؟
بله. پیش از آنکه ویجیبورد به ایران برسد، روشهای سنتی احضار در فرهنگ ما و در علوم غریبه وجود داشت. در کتابهای قدیمی، از احضار با آینه، با کاسهی آب و با دعا و بخور یاد شده است. در دهههای گذشته هم «فنجانبازی» یا احضار با استکان، روی کاغذی که حروف الفبای فارسی روی آن نوشته میشد، میان جوانها رواج داشت؛ روشی که شباهت زیادی به ویجیبورد دارد.
تفاوت اصلی روشهای سنتی با ویجیبورد در این است که احضار سنتی همیشه آداب، دعا، طهارت و حفاظت داشته و فقط به دست کسانی انجام میشده که با این علم آشنایی داشتند؛ نه بهعنوان سرگرمی در یک دورهمی.
تفاوت ویجیبورد با احضار در علوم غریبه چیست؟
- هدف: ویجیبورد بیشتر بهعنوان سرگرمی و کنجکاوی شناخته شده است، اما احضار سنتی برای پرسشهای مشخص و با نیت روشن انجام میشود.
- آداب: در احضار سنتی، طهارت، دعا، بخور مخصوص و ذکرهای حفاظت رعایت میشود. ویجیبورد چنین آدابی ندارد.
- حفاظت: اهل علوم غریبه پیش از هر احضار، حصار و حفاظت میگیرند. در بازی با ویجیبورد، این حفاظت وجود ندارد.
- تجربه: احضار سنتی به دست فردی باتجربه انجام میشود که با نشانهها و پیامدهای کار آشناست.
چرا اهل این علم میگویند با ویجیبورد بازی نکنید؟
در باور سنتی، دنیای ماورایی جای بازی و شوخی نیست. اهل علوم غریبه همیشه گفتهاند کسی که بدون آگاهی و حفاظت، دری به سوی این دنیا باز کند، ممکن است نتواند آن را درست ببندد. به همین دلیل، داستانهای زیادی دربارهی افرادی شنیده میشود که پس از بازی با ویجیبورد یا فنجانبازی، از بیخوابی، ترسهای شبانه، کابوس و سنگینی فضای خانه شکایت داشتهاند.
توصیهی همیشگی اهل این سنت این است: اگر پرسشی دارید که پاسخش را از دنیای ماورایی میخواهید، آن را به کسی بسپارید که با آداب و حفاظت این کار آشناست؛ نه اینکه خودتان در یک شب کنجکاوی، تخته را روی میز بگذارید.
نشانههایی که در باور سنتی پس از احضار بیآداب دیده میشود
کسانی که بدون حفاظت سراغ ویجیبورد یا فنجانبازی رفتهاند، گاهی از تجربههای مشابهی میگویند. در باور سنتی، این نشانهها خبر از سنگین شدن فضا میدهند:
- کابوسهای پیدرپی و بیدار شدنهای ناگهانی در نیمهشب
- احساس حضور کسی در اتاق یا سنگینی نگاه، بهویژه هنگام تنهایی
- شنیدن صداهای ناآشنا یا خراب شدن بیدلیل وسایل برقی
- دلگیری و بیحوصلگی در فضای خانه و بحثهای بیدلیل میان اهل خانه
- ترس و اضطرابی که پیش از آن تجربهی بازی وجود نداشت
اگر با ویجیبورد بازی کردهام و حالا احساس سنگینی دارم، چه کنم؟
اگر پس از بازی با ویجیبورد یا فنجانبازی، احساس سنگینی، ترس یا بیقراری در خانه دارید، این قدمهای سنتی را دنبال کنید:
- تخته و وسایل بازی را از خانه بیرون ببرید.
- خانه را تمیز کنید و پنجرهها را باز بگذارید.
- اسفند و کندر دود کنید و آیتالکرسی و چهار قل بخوانید. روش کامل آن را در مقالهی بخورات پاکسازی منزل و محل کار ببینید.
- صدقه بدهید و چند شب پیش از خواب آیتالکرسی بخوانید.
- اگر سنگینی ادامه داشت، با یک دعانویس باتجربه مشورت کنید تا دعای حفاظت مناسب برای شما و خانهتان نوشته شود.
مردم معمولاً برای چه پرسشهایی سراغ احضار میروند؟
- پرسش دربارهی عزیزی که از دنیا رفته و دلتنگی برای او
- یافتن پاسخ برای اتفاقهای مبهم و ناشناخته در زندگی
- پیدا کردن گمشده یا روشن شدن یک موضوع پنهان
- کنجکاوی دربارهی آینده و مسیر زندگی
بسیاری از این پرسشها در سنت ما با روشهای دیگری مانند سرکتاب یا آینهبینی پاسخ داده میشوند؛ روشهایی که آداب روشنتری دارند و فضای خانه را سنگین نمیکنند. برای پرسشهای مربوط به آینده، مقالهی پیشبینی آینده با سرکتاب و برای پیدا کردن گمشده، مقالهی آینهبینی و طلسم پیدا کردن گمشده را بخوانید.
آیا احضار روح عزیز از دسترفته ممکن است؟
دلتنگی برای عزیزی که از دنیا رفته، یکی از دردناکترین تجربههای انسان است و بسیاری از کسانی که سراغ احضار روح میروند، همین درد را دارند. در سنت دینی ما، بهترین راه ارتباط با عزیزان درگذشته، فاتحه، خیرات، صدقه به نیت آنها و خواندن قرآن برای روحشان است. بسیاری از اهل معرفت گفتهاند که دیدن عزیز در خواب، پس از چنین خیراتی، پاسخ همین دلتنگی است.
آیا ویجیبورد فقط یک بازی است؟
بسیاری ویجیبورد را یک سرگرمی بیخطر میدانند و در مغازههای اسباببازی هم کنار بازیهای رومیزی فروخته میشود. اما در نگاه سنتی، هر کاری که با نیت ارتباط با ارواح انجام شود، دیگر بازی نیست. همین تفاوت نگاه است که باعث میشود اهل این علم دربارهی آن با احتیاط حرف بزنند و آن را به سرگرمی شبانهی دوستان نسپارند.
جایگاه دعا و حفاظت در کار با دنیای ماورایی
در سنت دعانویسی، هر کاری که به دنیای ماورایی مربوط است، با دعا و حفاظت آغاز میشود. آیتالکرسی، سورههای معوذتین، ذکر «یا حفیظ» و دعاهای حرز از جمله حفاظتهایی هستند که پیش از چنین کارهایی خوانده یا نوشته میشوند. همین حفاظت است که میان یک کار آگاهانه و یک بازی خطرناک فاصله میاندازد.
حصار و حفاظت سنتی چیست؟
در علوم غریبه، «حصار» به مجموعهای از دعاها، آیات و آداب گفته میشود که پیش از کار با دنیای ماورایی، دور فرد و مکان کشیده میشود. حصار در باور سنتی مانند دیواری نامرئی است که فرد را از آسیب و مزاحمت حفظ میکند. دعای حرز، آیههای حفاظت و ذکرهایی که با نیت نگهداری خوانده میشوند، از اجزای این حصارند. اهل این علم هیچگاه بدون حصار سراغ احضار نمیروند و همین تفاوت بزرگ کار آگاهانه با بازی کنجکاوانه است.
چرا جوانها بیشتر سراغ ویجیبورد میروند؟
کنجکاوی، هیجان و تأثیر فیلمها و ویدیوهای فضای مجازی، جوانها را بیشتر به سمت تجربهی ویجیبورد میکشاند. اگر فرزند نوجوانی دارید که به این موضوع علاقه نشان داده، با آرامش با او صحبت کنید، از دلیل کنجکاویاش بپرسید و او را با آداب و هشدارهای سنتی آشنا کنید. خواندن آیتالکرسی پیش از خواب و دور نگه داشتن این بازیها از خانه، توصیهی قدیمی بزرگترهای ما بوده است.
پرسشهای کوتاه
آیا داشتن تختهی ویجیبورد در خانه اشکالی دارد؟
اهل این سنت توصیه میکنند تختهای را که برای احضار استفاده شده، در خانه نگه ندارید و فضای خانه را از آن دور کنید.
فنجانبازی با ویجیبورد فرقی دارد؟
اساس هر دو یکی است؛ پرسش از دنیای ناشناخته بدون آداب و حفاظت. توصیهها دربارهی هر دو یکسان است.
برای پرسشهایم از دنیای ماورایی چه کنم؟
پرسش خود را با یک فرد باتجربه در علوم غریبه در میان بگذارید تا روش مناسب و بیخطر را برای شما انتخاب کند.
آیا ویجیبورد آنلاین یا اپلیکیشنهای احضار هم همین حکم را دارند؟
نسخههای آنلاین و اپلیکیشنها بیشتر جنبهی سرگرمی دارند، اما اهل این سنت توصیه میکنند حتی با نیت شوخی هم، احضار را بازی نکنید و ذهن خود را درگیر آن نکنید.
پرسشی دارید؟ آن را به اهلش بسپارید
کنجکاوی دربارهی دنیای ماورایی طبیعی است، اما راه درست آن، مشورت با کسی است که سالها با آداب و حفاظت این علم آشناست. استاد ابوادریس، دعانویس معروف ایرانی با بیش از ۲۵ سال تجربه، آمادهی شنیدن پرسشهای شماست؛ از سرکتاب و آینهبینی تا دعای حفاظت خانه. ارتباط مستقیم و کاملاً محرمانه است.
